HUW WILLIAMS

Huw Williams:
Gitâr a stepio

Mae Huw Williams wedi bod yn perfformio dawnsfeydd stepio traddodiadol Cymreig ers yn 15 oed. Daeth hefyd yn ddylanwadol iawn ym maes cerddoriaeth a dawnsio gwerin, ac mae ei lyfr ar glocsio yn ei drydydd argraffiad. Enillodd nifer o bencampwriaethau cenedlaethol Cymreig ac mae wedi ymddangos nifer fawr o weithiau ar y radio a’r teledu. Mae ei steil perfformio, sy’n cyfuno stepiau traddodiadol gyda chysyniadau cyfoes, yn unigryw, ac wedi ei ddisgrifio gan un arbenigwr fel "…y gorau, o bell ffordd, o unrhyw beth sydd wedi ei weld eto".

Y ddawns stepio Gymreig (neu ddawns y glocsen, y term sy’n fwy poblogaidd yng Nghymru) yw’r unig fath o ddawnsio Cymreig traddodiadol sydd wedi parhau heb baid. Yn ystod y ddeunawfed ganrif a’r bedwaredd ganrif ar bymtheg, oherwydd y diwygiad Anghydffurfiol bu i nifer o ffurfiau’r diwylliant gwerin yng Nghymru, yn enwedig dawnsio traddodiadol, bron â diflannu’n llwyr. Ond roedd poblogrwydd rhythmau cyffrous a steil deinamig dawns y glocsen yn ddigon i gadw’r traddodiad yn fyw, ac mae’n parhau i ffynnu a datblygu.

Y prif wahaniaeth rhwng clocsio Cymreig a steiliau stepio’r gwledydd Celtaidd eraill ac America yw traddodiad y Cymry o wisgo clocsiau pren, yn hytrach nag esgidiau caled. Caiff gwadn a sawdl y glocsen Gymreig eu cerfio o’r un darn o bren, i ffurfio "platfform" o dan y droed gyfan. Cysylltir yr haen uchaf o ledr i’r platfform, fel bod y cyfan yn edrych fel esgid arferol. Nid yw’r gwadn yn hyblyg, serch hynny, fel bod symudiadau gwahanol i’r traed, ac ychwanegiadau ergydiol i’r gerddoriaeth, yn bosibl.

Fel yng nghlocsio’r Americanwyr, mae’r Cymry’n meistroli amrywiaeth o ornestau neu driciau egnïol, gyda phob clocsiwr fel arfer yn cynnwys stepiau fel y Tobi (cicio o’r cwrcwd), neu naid uchel, neidio dros ysgub neu hyd yn oed ceisio diffodd cannwyll gyda’i draed wrth ddawnsio.